Het klopt! Gedrag, en dus gedragsverandering, wordt inderdaad gedreven door pijn en plezier. Het zijn 2 systemen die actief zijn in ons brein: de promotiefocus versus de preventiemodus. Dat uit zich in gedrag in de vorm van najagen of vermijden. Onderbouwd in de Regulatory Focus Theory¹.
Hier begon de dag mee; basaal gezien komt gedrag neer op iets wel of niet doen, en met dit gedrag voorkom je pijn dan wel krijg je plezier. Het sluit elkaar niet uit, de promotiefocus en de preventiemodus kunnen tegelijkertijd actief zijn.
Je kunt iemand overhalen om naar je te luisteren. Bijvoorbeeld door diegene een compliment te geven wanneer hij/zij een goede tekst geschreven heeft, of te bedanken voor het weggooien van het afval. Aan de andere kant kun je iemand straffen als iets niet goed gegaan is; de tekst wordt beoordeeld met een 4- of je begint een ruzie wanneer de vuilnisbak niet geleegd is.
Tot nu toe is het goed te begrijpen.
De stof die volgt is meer gecompliceerd. Waar hangt het van af of iemand gehoor geeft aan een wens? Waar zit de weerstand van mensen?
Weerstand is terug te relateren naar 3 lagen, 3 behoeften².
Allereerst is te voorzien in de behoefte aan autonomie; het gevoel van dreiging of het ontbreken van erkenning voor de persoon.
Daarna gaat het om de behoefte aan zekerheid. De vragen die (niet altijd hardop) gesteld worden zijn “Komt het wel goed met mij?” of “Kan ik het wel eens zijn met jou?”.
Als voldaan is aan deze 2 behoeften zul je op zich wel willen, maar kom je nog niet altijd ook echt in beweging. Hier zit de behoefte aan energiebehoud achter. Je begrijpt het wel, je bent het heus eens, je weet het ook vaak al wel, maar het is niet nú urgent om in actie te komen.
Mijn eigen gedachtekronkel is nog of de beloning van iets vermeden hebben niet ook tot plezier leidt. De dopamine die je krijgt uit het “vieren” van iets wat je niet gedaan hebt, is dat ook niet de promotiefocus? En of dit is wanneer inderdaad benoemd werd dat de promotiefocus en de preventiemodus tegelijkertijd actief kunnen zijn.
Aan de ene kant klinkt het logisch, aan de andere kant kan het toch dat het systeem dieper zit. Daarmee bedoel ik te zeggen dat het niet gaat om het rationele gedeelte van het brein, maar om het oerbrein. Dieren vieren geen feestje als ze een dag lang hun vijand vermeden hebben. Een konijntje heeft geen besef van het feit dat ze vandaag geen vos tegen is gekomen. Maar zodra ze morgen de vos wel tegenkomt, is het het instinct van de preventiemodus om geen pijn te willen en dus hard te rennen.
Interessant om daar later weer op in te duiken.
¹ Regulatory Focus Theory - an overview | ScienceDirect Topics
² Resistance and Persuasion, Knowles en Linn
#Implementatiecoach #Kronkels